vrijdag, december 29, 2017

Dirk Kroon, Op de hoogte van de vogels

Bij uitgeverij Liverse in Dordrecht verscheen, dit jaar nog, een 649 bladzijden omvattende hardcover met de verzamelde gedichten van Dirk Kroon. Men zou haast zeggen: een bundel die deze aarts-bloemlezer en -samensteller niet geheel zelf heeft samengesteld; Henk Verweerd is de verantwoordelijke hier.

In het woord vooraf, getiteld 'Een mooi mechaniekje tegen de dood', schrijft Leo van de Wetering onder meer: 'Om Dirk Kroon hing weinig lawaai.' Dat is waar, vrees ik. In de recensiebank LiteRom is de laatste vermelding van zijn werk een bespreking van de bundel Tweegesprek uit 1975. Nadien verscheen nog een vijftiental bundels van zijn hand. Dan is dat 'weinig lawaai' wel een record-understatement. En weinig lawaai is niet van deze tijd, helaas. Dat geldt misschien ook voor Kroons tijdloze thematiek: liefde en sterfelijkheid. 

Probleem is nu, dat Dirk jarenlang mijn collega was in de redactie van de Achterbergkroniek, waardoor ik weet hoe goed zijn thuis-gemaakte pasta is en smaakt, met uitzicht op Rotterdam. Maar dat zijn verzamelde gedichten er nu zijn, wilde ik hier wel even mogen zeggen.
Als dit het laatste is,
verplaats je in de eerste droom
waarmee wij liefde deelden
om nooit meer dood te gaan.


dinsdag, december 19, 2017

Ce qui se perd en traduction...

Weinig is leuker dan het herlezen van een old school-classic of een old-school classic (hoe zeg je dat netjes, en ook in het Nederlands). Vind ik. Althans: ik dacht dat ik deze roman al lang geleden eens gelezen had, maar waarschijnlijk was het toch, van dezelfde schrijfster, Bonjour tristesse (1954) dat op mijn eindexamenlijst (1976) stond. Want ik wist me niets meer te binnen te brengen van Paule, Roger en Simon, om wie dit drama zich ontplooit. Maakt niet uit.

Dus. Nadat ik, om redenen die ik hier niet uit de doeken hoef te doen, via YouTube de verfilming van Aimez-vous Brahms... had gezien, begon ik gretig aan de (her)lezing van de roman. Voor de volledigheid: de roman is uit 1959 en werd geschreven door Françoise Sagan;  in feite is het een romannetje - een pocketje immers, ehhh, un livre de poche, waarvan de paginanummering ophoudt bij 123, terwijl daarna nog de laatste pagina tekst komt - fantastisch: een typograaf die zich bekommert om een wegwerpuitgaafje... Heerlijk. De verfilming, anno 1963, is van Anatole Litvak, met in de hoofdrollen Ingrid Bergman, Yves Montand en Anthony Perkins - leden van de Dead Actors' Society inmiddels. 

Maar ja, het is nu toch al wel weer een tijdje geleden... al die subjonctifs... Dus nog voor het bereiken van de leesmeet, en met het oog op het kerstreces, heb ik bij de UB een Nederlandse vertaling geleend. Een Marnix-pocket (nr. 3 in de mij overigens niet erg bekende reeks van die naam) uitgegeven door Manteau, een vierde druk daarvan, zonder jaar van uitgave. Een zogeheten 'filmeditie', wat in dit geval betekent dat er acht (8) zwart-wit-foto's, stills, in opgenomen zijn, twee van Bergman, een van Montand, twee van Bergman en Montand, twee van Bergman en Perkins en een van Perkins (zes van Bergman, dus).

Ik leen zo'n vertaling (als ik een e-boek te veel gevraagd vind om ernaast te kopen, terwijl zo'n ding een handig ingebouwd woordenboek heeft) om even te proeven of ik er met mijn lectuur niet al te ver naast zit, niet te veel details of nuances mis.

Maar de achterplattekst, ontleend aan een schrijven van Paul de Vree in De periscoop, maakt me wat zenuwachtig: 'Ze blijft het antwoord schuldig, want ze weet het niet.' En: 'Maar haar ervaring is waakzaam geworden.'

En wat schetst mijn verbazing bij het willekeurig opslaan van een pagina van het boek? Dit: ik lees in de vertaling, gemaakt door Th. Oegema van der Wal, aan het begin van het 'Tiende hoofdstuk':
Mevrouw van den Besh gaf er zich rekenschap van dat ze ouder werd.
In de geno-tekst zie ik echter aan het begin van 'Chapitre X':
Madame Van den Besh vieillissait.
Ik proef daartussen, op mijn klompen, sur mes sabots, een - stilistisch wezenlijk - verschil. En daar was geen zes jaar lange training door Mlle Staal en M. Goedhart op RGS Schoonoord voor nodig, om dat te proeven, lijkt mij. Dat geldt ook voor de volgende passage, wederom uit de heup geschoten:
Ce soir-là, il monta chez Paule en la ramenant, et la garda ensuite longtemps serrée contre lui dans son sommeil, l'empêchant de dormir.
Dat is in het Nederlands geworden tot:
Die avond bracht hij Paula thuis en ging met haar naar boven. En daarna, in zijn slaap, hield hij haar lang tegen zich aangedrukt. Hetgeen haar belette ook zelf nog een paar uur nachtrust te vinden.
Nu voort, de Franse tekst lekker uitlezen, en dan de roman toch maar niet herlezen in het Nederlands. Overigens wel vreemd te bedenken dat toen het boek verscheen, mijn moeder maar twee jaar jonger was dan Paule.